Čuvena slika "Zvezdana noć" holandskog slikara Vinsenta van Goga možda je nastala na osnovu stvarnog prizora neba u zoru 22. jula 1889. godine, a ne isključivo kao proizvod umetnikove mašte, pokazalo je novo istraživanje astronoma iz Južne Koreje.
Studija, objavljena u naučnom časopisu Scientific Reports, dovodi u pitanje uobičajeno datiranje slike i otvara mogućnost da je Van Gog, poznat po ekspresivnom prikazivanju prirode, polazio od stvarnog neba, koje je potom umetnički preoblikovao, prenosi Gardijan.
Autori novog istraživanja smatraju da bi pomeranje datuma nastanka slike na jul moglo da objasni raspored nebeskih tela prikazanih na platnu.
Kako bi proverili svoju pretpostavku, istraživači iz Južne Koreje najpre su identifikovali greben jugozapadno od sanatorijuma.
Prvi autor studije, astronom Kim Elajdža Džong-hjun sa Univerziteta Kjong Hi u Južnoj Koreji, naveo je da je istraživački tim pronašao lokaciju sa koje je umetnik mogao da posmatra pejzaž i uporedio je sa jednom od njegovih ranijih skica.
Van Gogh’un efsanevi tablosu "Yıldızlı Gece"nin hangi geceyi resmettiği ortaya çıkarıldı!
— Onedio (@onedio) 22. октобар 2026.
Gök bilimsel simülasyonlar ve tarihi hava durumu kayıtlarını inceleyen araştırmacılar, tablodaki hilal, Venüs ve Boğa takımyıldızının konumunun 22 Temmuz 1889 sabahına denk geldiğini… pic.twitter.com/T7dzvXOv6y
"Stajao sam na istom mestu na kojem je Vinsent stajao pre 130 godina", rekao je Kim.
Istraživači su analizirali položaje Meseca, Venere i zvezdanog jata Hijade prikazanih na slici i uporedili ih sa izgledom neba iznad francuskog mesta Sen Remi de Provans, gde je Van Gog boravio u sanatorijumu u Sen Remiju u južnoj Francuskoj 1889. godine.
Naučnici su potom pomoću astronomskog softvera rekonstruisali izgled neba u zoru za svaki dan tokom juna i jula 1889. godine. Tražili su datume kada se Mesec nalazio iznad Venere, uz položaj zvezdanog jata Hijade koji bi odgovarao prikazu na slici. Od tri datuma na kojima su se nebeska tela nalazila u odgovarajućem položaju, 22. jul pokazao se kao najbliže poklapanje sa rasporedom prikazanim na slici.
Prema njihovoj rekonstrukciji, tanki srp Meseca, Venera i Hijade tada su bili raspoređeni na način sličan onome na Van Gogovom platnu.
"Da bismo ovo pitanje uveli u domen nauke, morali smo da izmerimo stepen sličnosti između rasporeda zvezda na slici i stvarnog neba, koristeći geometriju oblika i statistiku", objasnio je Kim.
Researchers think they might have pinpointed the exact night sky that we see depicted in Vincent van Gogh's iconic painting "The Starry Night." https://t.co/p93x5VPI9s
— SPACE.com (@SPACEdotcom) 22. октобар 2026.
Ipak, autori istraživanja upozorili su da rezultati nisu konačni i da je moguće da je Van Gog kombinovao prizore neba različitih dana.
Van Gogov muzej u Amsterdamu, koji nije učestvovao u istraživanju, ostaje pri stavu da je "Zvezdana noć" nastala u junu 1889. godine. Prema mišljenju stručnjaka muzeja, umetnik je sliku naslikao na platnu koje je dobio početkom juna, a već 2. jula poslao je svom bratu Teu crtež zasnovan na tom delu.
Iz muzeja su takođe naveli da je Van Gog oko 22. jula doživeo ozbiljnu psihičku krizu zbog koje više od mesec dana nije mogao da slika.
"Van Gog nije bio zainteresovan za potpuno verno prikazivanje stvarnosti", izjavio je portparol muzeja, dodajući da se položaji nebeskih tela na slici ne mogu smatrati pouzdanim osnovom za utvrđivanje datuma njenog nastanka.
El espectacular cielo que retrata 'La noche estrellada' de Vincent van Gogh no fue fruto de una fantasía espontánea, sino de la observación de un alineación celeste exacta ocurrida minutos antes del amanecer del 22 de julio de 1889 en Saint Remy de Provence…
— EL MUNDO (@elmundoes) 22. октобар 2026.
Sumnju u zaključke nove studije izrazio je i Donald Olson, profesor emeritus fizike i astronomije na Državnom univerzitetu Teksasa, ukazujući na neslaganja između položaja Venere i zvezdanog jata Hijade na slici i njihovih proračunatih položaja na nebu.
Van Gog je "Zvezdanu noć" naslikao tokom boravka u Sen Remi de Provansu, a delo se danas smatra jednim od najpoznatijih ostvarenja svetske umetnosti.
Autor: Pink.rs
